Badanie poziomu elektrolitów u osób aktywnych fizycznie. Dlaczego jest tak ważne?

Zmienne i znaczące obciążenia treningowe, jednostki wykonywane w wysokich temperaturach czy przy dużej wilgotności, niedoborowa dieta, wymioty indukowane wysiłkiem fizycznym – to tylko kilka z przyczyn przesunięć w poziomie elektrolitów u osób aktywnych fizycznie. Aby je skontrolować, należy sprawdzić jonogram. Co wchodzi w skład tego badania i dlaczego jest ono tak istotne dla ćwiczących?

Jonogram – co to za badanie?

Jonogram to badanie laboratoryjne, które polega na oznaczeniu stężenia jonów we krwi. Jest jednym z podstawowych badań wykonywanych w diagnostyce internistycznej, jak i cennym oznaczeniem dla osób aktywnych fizycznie, ponieważ w jego trakcie oznaczane są elektrolity. Badanie krwi to podstawowy sposób na sprawdzenie ich poziomu.

Jonogram – jakie badania wchodzą w jego skład?

Zakres jonogramu może różnić się między laboratoriami. Podstawowe oznaczenia w ramach jonogramu obejmują najczęściej:

• sód (Na⁺),
• potas (K⁺⁾,
• chlorki (Cl^–). 

W części laboratoriów jonogram obejmuje dodatkowo oznaczenia poziomu:

• wapnia (Ca²⁺),
• magnezu (Mg²⁺),
• fosforanów (PO₄^3-).

Badanie poziomu elektrolitów – co daje osobom aktywnym fizycznie?

Intensywny wysiłek może prowadzić do zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej, co ma konkretny wpływ na zdrowie oraz dyspozycję sportową. Do tych zaburzeń może dochodzić u osób, które mają tendencję do tracenia dużej ilości wody i soli mineralnych wraz z potem, wraz z dietą dostarczają zbyt małe ilości płynów oraz składników mineralnych a także w wyniku zatruć pokarmowych, które wiążą się z występowaniem biegunek czy wymiotów. Brak równowagi wodno-elektrolitowej może skutecznie utrudniać realizację treningów oraz budowanie formy sportowej. 

Jonogram warto rozważyć u osób trenujących intensywnie, startujących w zawodach długodystansowych, ćwiczących w upale, z objawami odwodnienia lub po epizodach biegunki/wymiotów. Przydatne mogą być m.in. gotowe pakiety badań dla sportowców, które są dostępne m.in. w ALAB sport.

Co może wskazywać na zaburzenia poziomu elektrolitów?

Wśród objawów braku równowagi wodno-elektrolitowej należy wskazać m.in.

• ogólne osłabienie i osłabienie siły mięśni,
• bolesne skurcze i drżenia mięśniowe,
• bóle i zawroty głowy,
• problemy z koncentracją,
• nieregularną pracę serca,
• omdlenia,
• nudności i wymioty – co powoduje dalszą utratę elektrolitów.

Nasilenie tych symptomów często powiązane jest ze stopniem zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej. 

Badanie poziomu elektrolitów u osób aktywnych – podsumowanie

Badanie poziomu elektrolitów to jedno z oznaczeń, które warto wykonywać zwłaszcza u osób aktywnych fizycznie ze względu na wzmożoną utratę płynów oraz składników mineralnych wraz z potem. Zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej mogą skutkować wystąpieniem objawów, które nie tylko negatywnie wpływają na samopoczucie trenujących, ale również utrudniają wykonywanie treningów i uzyskiwanie postępu sportowego.

Bibliografia

1. Falborska, A. Jonogram. Jedno z kluczowych badań dla osób uprawiających sport. Dostęp: 9.06.2026 https://alabsport.pl/blog/jonogram-jedno-z-kluczowych-badan-dla-osob-uprawiajacych-sport/
2. Banaszczyk, K. Co to jest jonogram? Kiedy wykonuje się to badanie? Dostęp: 9.06.2026 https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/co-to-jest-jonogram-kiedy-wykonuje-sie-to-badanie
3. Rogulski M, Patarocha Y, Ślusarska A, Mędyk J, Błasiak P, Wirkijowska M, et al. Electrolyte disorders in athletes. Qual Sport 2025 Jan. 10, 37:57197.

Artykuł sponsorowany